
Elbląski bohater zaczynał w legionach
Bronisław Jan Schlichtinger,
kawaler dwóch Krzyży Orderów Virtuti Militari
oraz czterech Krzyży Walecznych, przyjechał po wojnie do Elbląga z oflagu. Karierę rozpoczął w Legionach Polskich.
Bronisław Jan Schlichtinger żył w ciekawych, ale i niebezpiecznych czasach. Wystarczy spojrzeć na daty
urodzin i śmierci, wyryte na jego nagrobku na cmentarzu Agrykola. Przyszedł na świat w Stanisławowie
29 sierpnia 1900 roku. Zmarł 3 grudnia 1989 roku w Elblągu. Mija więc już ponad trzydzieści pięć lat,
jak nie ma Go wśród nas.

„Zuchowaty” pułk
My cieszymy się wolnością, a Bronisław Jan Schlichtinger musiał o nią walczyć i często ryzykować
życiem. Rozpoczął w 1918 roku w Krakowie od rozbrajania żołnierzy austriackich. Jednak to mu nie
wystarczało. Gdy ppłk. Michał Tokarzewski-Karaszewicz na rozkaz generała Bolesława Roi organizował
5 Pułk Piechoty Legionów w Krakowie, Bronisław Jan, wtedy 18-letni, zgłosił się natychmiast na ul.
Rajską, do siedziby pułku w Koszarach jeszcze Franciszka Józefa, które 18 listopada przemianowano na
Koszary Kościuszki.
Przyszły kawaler Virtuti Militari na pewno wiedział o protoplaście swojego oddziału, czyli 5 Pułku
Piechoty Legionów Polskich i Polskiego Korpusu Posiłkowego. Piłsudski nadał mu przydomek
„Zuchowaci”, który przetrwał w nowej jednostce. Skąd się wziął wyjaśnia pułkowa piosenka:
(...) Bo pod Urzędowem już stanęło na tym,
Że jest pułk nasz, pułkiem Zuchowatym.
W Urzędowie miała miejsce bitwa, stoczona w dniach od 4 do 20 lipca 1915 roku. Polscy żołnierze
zmusili Rosjan do wycofania się w okolice Babina.

Na pochwałę zasługuje...
Bronisław Jan był jednym z tych, którzy pragnęli dorównać poprzednikom. Na wojnę wyruszył ze swoim
pułkiem, już 10 listopada 1918 roku, pod Przemyślem wziął udział w walkach z Ukraińcami. Dwa dni
później żołnierze zdobyli mosty na Sanie oraz Przemyśl. Następnie pojechali na odsiecz Lwowa. 22
listopada 1918 roku miasto znalazło się w polskich rękach. Dowódca ppłk Karaszewicz-Tokarzewski tak
napisał w swoim raporcie z 8 grudnia:
O wzięciu Lwowa i wycofaniu się Rusinów zdecydowało otoczenie Lwowa od strony
południowej i wschodniej przez siły ekspedycji i opanowanie górujących w tej stronie nad
miastem wzgórz... Na pochwałę zasługuje I-szy baon 5 pułku Leg. za zdobycie przedmieścia,
koszar i dworca Łyczakowa.
Jednym słowem, pierwszymi doświadczeniami bojowymi 18-letniego Bronisława były żołnierskie
zwycięstwa.
Nastolatek sierżantem
Ukraińcy nie pogodzili się z utratą Lwowa. Pułk jeszcze cztery miesiące walczył z tymi, którzy starali się
odzyskać miasto. 29 i 30 listopada polskie oddziały ruszyły na Sichów i dalej na południe. Wycofanie z
frontu ukraińskiego nastąpiło w pierwszych dniach marca 1919 roku. W lutym prawie 19 letni Bronek
otrzymał awans na sierżanta. To nic dziwnego, ponieważ zaczynał jako piętnastolatek w armii
austriackiej. Podczas walk został ranny w lutym 1916 roku podczas walk nad Ikwą, a w lipcu pod
Równem raniony w lewe ramię i lewy bark.
Twierdza Dyneburg
Następnym zwycięstwem w jakim uczestniczył Bronek było zdobycie Lidy 17 kwietnia 1919 roku. Wraz
ze swoim pułkiem dotarł do Wilna. Walczył na Litwie przez całą wiosnę i lato. We wrześniu bił się
wzdłuż Dźwiny. Pod Dryssą (dziś Wierchniedźwińsk) i Krasławem 5 pp zlikwidował sowieckie
przyczółki. W rejonie Święcian (60 km od Wilna) nastąpił krótki odpoczynek. Pod koniec grudnia pułk
ponownie wyruszył nad Dźwinę, wspólnie z oddziałami wojsk łotewskich zdobył twierdzę w Dyneburgu.
Był styczeń 1920 roku. Polscy żołnierze opuścili miasto w kwietniu.
Pożegnanie z „Zuchowatymi”
W roku śmierci Marszałka przyszedł, dla majora Schlichtingera, czas pożegnania z „Zuchowatymi”.
Przełożeni przenieśli go do 80 pułku piechoty (siedziba Słonim – garnizon Wilno), będącego w składzie
20 Dywizji Piechoty. Powierzono mu dowództwo I batalionu.

O dalszych losach
nie Bronka, ale Bronisława, przeczytasz w trzech działach: wojna polsko-bolszewicka, wojna 1939-1945
oraz podziemie antykomunistyczne 1945-1956.
Bronisław Shlichtinger zmarł 3 grudnia 1989 roku i jest pochowany na cmentarzu Agrykola. Na Jego
nagrobku jest fragment Pierwszej Brygady: „Na stos rzuciliśmy nasz życia los”. Grób jest oznaczony
tabliczką „Weteran walk o wolność i niepodległość Polski”.
Bibliografia:
Archiwum IPN:
Akta śledcze Choiński i inni
Teczka personalna Henryka Wendrowskiego
Akta personalne osadzonego Stefan Skrzyszowskiego
Publikacje:
Ryszard Juszkiewicz „1 Września 1939 roku w świetle relacji uczestników bitwy granicznej Armii
„Modlin" http://mazowsze.hist.pl/17/Rocznik_Mazowiecki/394/2009/12836/
Ryszard Juszkiewicz „Bitwa pod Mławą 1939”
Tygodnik Ciechanowski http://tc.ciechanow.pl/aktualnosc-5008.html?print=drukuj
http://www.bunkry.eu/page/gross-born
Marek Sadzewicz „Oflag II D Gross-Born”
Grażyna Wosińska „Pożar i szpiedzy”
Truso.TV
Leszek Śledziona współautor „Rozgrywki piłkarskie w Wilnie i okolicach do roku 1939” (przed
publikacją w 2020 roku) oraz Bogusław Szwedo "Na bieżni i w okopach. Sportowcy odznaczeni Orderem
Wojennym Virtuti Militari 1914–1921, 1939–1945"
Wikipedia
Komunikat OKŚZpNP w Krakowie o umorzeniu śledztwa w sprawie prowokacyjnej działalności organów
bezpieczeństwa od kwietnia 1948 do grudnia 1952 na terenie całego kraju wobec członków i sympatyków
zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
http://www.bunkry.eu/page/gross-born
http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=202001&from=publication
Bronisław Jan Schlichtinger
Fot. z książki Ryszard Juszkiewicz „Bitwa pod Mławą 1939”
5 pułk piechoty w Dyneburgu styczeń 1920 rok
Fot. CAW / Wikipedia
Informacja o Krzyżu Walecznych. Bronisław Schlichtinger miał wtedy 19 lub 20 lat.
Fot. CAW
Informacja Kapituły Virtuti Militari dot. Bronisława Schlichtingera
Fot. CAW