Skip to main content

Elbląski bohater zaczynał w legionach


Bronisław Jan Schlichtinger,

kawaler dwóch Krzyży Orderów Virtuti Militari

oraz czterech Krzyży Walecznych, przyjechał po wojnie do Elbląga z oflagu. Karierę rozpoczął w Legionach Polskich.

Bronisław Jan Schlichtinger żył w ciekawych, ale i niebezpiecznych czasach. Wystarczy spojrzeć na daty

urodzin i śmierci, wyryte na jego nagrobku na cmentarzu Agrykola. Przyszedł na świat w Stanisławowie

29 sierpnia 1900 roku. Zmarł 3 grudnia 1989 roku w Elblągu. Mija więc już ponad trzydzieści pięć lat,

jak nie ma Go wśród nas.

„Zuchowaty” pułk

My cieszymy się wolnością, a Bronisław Jan Schlichtinger musiał o nią walczyć i często ryzykować

życiem. Rozpoczął w 1918 roku w Krakowie od rozbrajania żołnierzy austriackich. Jednak to mu nie

wystarczało. Gdy ppłk. Michał Tokarzewski-Karaszewicz na rozkaz generała Bolesława Roi organizował

5 Pułk Piechoty Legionów w Krakowie, Bronisław Jan, wtedy 18-letni, zgłosił się natychmiast na ul.

Rajską, do siedziby pułku w Koszarach jeszcze Franciszka Józefa, które 18 listopada przemianowano na

Koszary Kościuszki.

Przyszły kawaler Virtuti Militari na pewno wiedział o protoplaście swojego oddziału, czyli 5 Pułku

Piechoty Legionów Polskich i Polskiego Korpusu Posiłkowego. Piłsudski nadał mu przydomek

„Zuchowaci”, który przetrwał w nowej jednostce. Skąd się wziął wyjaśnia pułkowa piosenka:

(...) Bo pod Urzędowem już stanęło na tym,

Że jest pułk nasz, pułkiem Zuchowatym.

W Urzędowie miała miejsce bitwa, stoczona w dniach od 4 do 20 lipca 1915 roku. Polscy żołnierze

zmusili Rosjan do wycofania się w okolice Babina.

Na pochwałę zasługuje...

Bronisław Jan był jednym z tych, którzy pragnęli dorównać poprzednikom. Na wojnę wyruszył ze swoim

pułkiem, już 10 listopada 1918 roku, pod Przemyślem wziął udział w walkach z Ukraińcami. Dwa dni

później żołnierze zdobyli mosty na Sanie oraz Przemyśl. Następnie pojechali na odsiecz Lwowa. 22

listopada 1918 roku miasto znalazło się w polskich rękach. Dowódca ppłk Karaszewicz-Tokarzewski tak

napisał w swoim raporcie z 8 grudnia:

O wzięciu Lwowa i wycofaniu się Rusinów zdecydowało otoczenie Lwowa od strony

południowej i wschodniej przez siły ekspedycji i opanowanie górujących w tej stronie nad

miastem wzgórz... Na pochwałę zasługuje I-szy baon 5 pułku Leg. za zdobycie przedmieścia,

koszar i dworca Łyczakowa.

Jednym słowem, pierwszymi doświadczeniami bojowymi 18-letniego Bronisława były żołnierskie

zwycięstwa.

Nastolatek sierżantem

Ukraińcy nie pogodzili się z utratą Lwowa. Pułk jeszcze cztery miesiące walczył z tymi, którzy starali się

odzyskać miasto. 29 i 30 listopada polskie oddziały ruszyły na Sichów i dalej na południe. Wycofanie z

frontu ukraińskiego nastąpiło w pierwszych dniach marca 1919 roku. W lutym prawie 19 letni Bronek

otrzymał awans na sierżanta. To nic dziwnego, ponieważ zaczynał jako piętnastolatek w armii

austriackiej. Podczas walk został ranny w lutym 1916 roku podczas walk nad Ikwą, a w lipcu pod

Równem raniony w lewe ramię i lewy bark.

Twierdza Dyneburg


Następnym zwycięstwem w jakim uczestniczył Bronek było zdobycie Lidy 17 kwietnia 1919 roku. Wraz

ze swoim pułkiem dotarł do Wilna. Walczył na Litwie przez całą wiosnę i lato. We wrześniu bił się

wzdłuż Dźwiny. Pod Dryssą (dziś Wierchniedźwińsk) i Krasławem 5 pp zlikwidował sowieckie

przyczółki. W rejonie Święcian (60 km od Wilna) nastąpił krótki odpoczynek. Pod koniec grudnia pułk

ponownie wyruszył nad Dźwinę, wspólnie z oddziałami wojsk łotewskich zdobył twierdzę w Dyneburgu.

Był styczeń 1920 roku. Polscy żołnierze opuścili miasto w kwietniu.

Pożegnanie z „Zuchowatymi”

W roku śmierci Marszałka przyszedł, dla majora Schlichtingera, czas pożegnania z „Zuchowatymi”.

Przełożeni przenieśli go do 80 pułku piechoty (siedziba Słonim – garnizon Wilno), będącego w składzie

20 Dywizji Piechoty. Powierzono mu dowództwo I batalionu.

O dalszych losach

nie Bronka, ale Bronisława, przeczytasz w trzech działach: wojna polsko-bolszewicka, wojna 1939-1945

oraz podziemie antykomunistyczne 1945-1956.

Bronisław Shlichtinger zmarł 3 grudnia 1989 roku i jest pochowany na cmentarzu Agrykola. Na Jego

nagrobku jest fragment Pierwszej Brygady: „Na stos rzuciliśmy nasz życia los”. Grób jest oznaczony

tabliczką „Weteran walk o wolność i niepodległość Polski”.

Bibliografia:

Archiwum IPN:

Akta śledcze Choiński i inni

Teczka personalna Henryka Wendrowskiego

Akta personalne osadzonego Stefan Skrzyszowskiego

Publikacje:

Ryszard Juszkiewicz „1 Września 1939 roku w świetle relacji uczestników bitwy granicznej Armii

„Modlin" http://mazowsze.hist.pl/17/Rocznik_Mazowiecki/394/2009/12836/

Ryszard Juszkiewicz „Bitwa pod Mławą 1939”

Tygodnik Ciechanowski http://tc.ciechanow.pl/aktualnosc-5008.html?print=drukuj

http://www.bunkry.eu/page/gross-born

Marek Sadzewicz „Oflag II D Gross-Born”

Grażyna Wosińska „Pożar i szpiedzy”

Truso.TV

Leszek Śledziona współautor „Rozgrywki piłkarskie w Wilnie i okolicach do roku 1939” (przed

publikacją w 2020 roku) oraz Bogusław Szwedo "Na bieżni i w okopach. Sportowcy odznaczeni Orderem

Wojennym Virtuti Militari 1914–1921, 1939–1945"

Wikipedia

Komunikat OKŚZpNP w Krakowie o umorzeniu śledztwa w sprawie prowokacyjnej działalności organów

bezpieczeństwa od kwietnia 1948 do grudnia 1952 na terenie całego kraju wobec członków i sympatyków

zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”

http://www.bunkry.eu/page/gross-born

http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=202001&from=publication

https://wbh.wp.mil.pl/


Bronisław Jan Schlichtinger

Fot. z książki Ryszard Juszkiewicz „Bitwa pod Mławą 1939”

5 pułk piechoty w Dyneburgu styczeń 1920 rok

Fot. CAW / Wikipedia

Informacja o Krzyżu Walecznych. Bronisław Schlichtinger miał wtedy 19 lub 20 lat.

Fot. CAW


Informacja Kapituły Virtuti Militari dot. Bronisława Schlichtingera

Fot. CAW