Legionista i nauczyciel

Władysław Czyżewski

walczył w Legionach Polskich. W Elblągu uczył przyrody

m. in. w Szkole Podstawowej nr 7, przy ul. Browarnej.

Pochowany na cmentarzu Agrykola. Grób wpisany jest do

ewidencji Instytutu Pamięci Narodowej.

Nasz bohater urodził się 28 grudnia 1895 roku w Rohatyniu, województwo stanisławowskie. Mając około 20 lat wstąpił do Legionów Polskich. Walkę zakończył 9 lipca 1917 roku gdy, tak jak jego koledzy odmówił złożenia przysięgi wierności obcemu mocarstwu. Wierzył Piłsudskiemu, który uznał, że jest ona sprzeczna „z polskim honorem i żołnierską godnością”. Za bunt trzeba było zapłacić rozbrojeniem i internowaniem w Szczypiornie.

Władysław Czyżewski nie zakończył służby ojczyźnie w Legionach Polskich, walczył w wojnie polsko-ukraińskiej, wojnie polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej. Podczas okupacji prowadził tajne nauczanie.

W sierpniu 1945 roku przybył do Dąbrowy, pod Elblągiem, gdzie prawie dwa lata kierował szkołą. Potem przeniósł się do Elbląga. Zmarł 12 lipca 1979 roku. Został pochowany na cmentarzu Agrykola.

Miejsce spoczynku Stefana Czyżewskiego wpisane do ewidencji grobów weteranów Instytutu Pamięci Narodowej na mój wniosek. Informację uzyskałam od jego ucznia Zbigniewa Zajchowskiego, który wspominał go jako barwną postać. Organizacja pracy społecznej dzieci była w stylu wojskowym. Potrafił zainteresować swoim przedmiotem. Zatem nic dziwnego, że pamięć o tym pedagogu przetrwała jeszcze po ponad pół wieku.

Jeśli znasz podobnych elblążan daj znać.

Grażyna Wosińska

Władysław Czyżewski

Fot. archiwum Zbigniewa Zajchowskiego

Krzyż i Medal Niepodległości

Fot. https://fundacja100.pl/

Odznaka Pamiątkowa Więźniów Ideowych

Fot. Wikipedia

Bibliografia:

Strona Centralnego Archiwum Wojskowego

Informacja z pisma IPN z 7.03.2025 o przyznaniu wpisu do ewidencji grobów weteranów

Relacja Zbigniewa Zajchowskiego w posiadaniu autorki

Portel Dąbrowa ze szkolnej kroniki (Opowieści o Dąbrowie, odc. 3,