Zajchowski Jakub
Weteran walk o wolność i niepodległość Polski
Jakub Zajchowski, elblążanin pochowany na cmentarzu Agrykola, był żołnierzem II Brygady Legionów Polskich. Jego kuzyn Franciszek to autor publikacji: „Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach” wydanej we Lwowie.
Rodziny Zajchowskich nie trzeba w Elblągu przedstawiać. Wojciech, syn legionisty Jakuba zasłużony dla elbląskiej turystyki ma swoją ulicę i Klub Turystów Pieszych Delta jest jego imienia. Syn Zbigniew jest znanym regionalistą, kolekcjonerem, miłośnikiem lokalnej historii i wieloletnim muzealnikiem.
Jakub Zajchowski był żołnierzem II Brygady Legionów Polskich zwanej Karpacką lub Żelazną. Nie zachowały się jego wspomnienia, ale za to mamy życie wojskowych utrwalone w publikacji
„Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach” wydanej we Lwowie w 1915 roku, autorstwa kuzyna Franciszka Zajchowskiego, malarza akwarelisty, rysownika. W latach 1895-1898 studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. Artysta współpracował z Juliuszem Kossakiem.
Publikacja pokazuje codzienne życie żołnierzy: podczas walki, odpoczynku, przy kuchni polowej, w rusznikarni i w trakcie marszu. Dochód z tej publikacji zasilił fundusz wdów i sierot po legionistach.
Książkę tę przechowuje w domowych archiwum krewny autora Zbigniew Zajchowski, elblążanin. Polska nie straci niepodległości, gdy takie pamiątki będą przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Na grobie Jakuba Zajchowskiego jest tabliczka „Weteran walk o wolność i niepodległość Polski”. Miejsce spoczynku znajduje się w ewidencji IPN. W uroczystości oznaczenia grobu na cmentarzu Agrykola uczestniczyli: wnuk, prawnuki i praprawnuki legionisty oraz elblążanie. Na pamiątkę pozostały podpisy wszystkich na odwrotnej stronie portretu Jakuba Zajchowskiego.
W rodzinie Zajchowskich nie zachowały się żadne dokumenty z czasów legionów Jakuba, ale przetrwała pamięć o tych wydarzeniach. Wystąpiłam z wnioskiem do IPN o wpis do ewidencji weteranów i okazało się, że rzeczywiście protoplasta rodu był kombatantem odzyskania niepodległości po 123 latach zaborów. Warto więc sprawdzać rodzinne ustne przekazy. Zachęcam do tego.
Grażyna Wosińska
Jakub Zajchowski
Fot. archiwum rodzinne
Żołnierze II Brygady w okopach w Rejonie Rarańczy
Fot. NAC, wolna domena
Odznaka honorowa II Brygady Legionów Polskich
Fot. wolna domena
Franciszek Zajchowski, kuzyn Jakuba autor„Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach”
Fot. archiwum rodzinne
Okładka publikacji: „Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach”
Fot. archiwum rodzinne
Rysunek z „Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach”
Fot. archiwum rodzinne
